TÜRLER

    Günümüzde, bir tatlı su türü olarak en fazla satılan ve genelde "Tatlı Su Müreni" olarak bilinen müren türü, Gymnothorax tile'dır. Bazen "Hint Çamur Müreni" , "Kar Tanesi Müren" (diğer Kar Tanesi  (Snowflake) Müren ile karıştırılmamalıdır. O tür Echidna nebulosa'dır) veya "Altın Tozu Müren" olarak da isimlendirilir. Gri renktedir ve vücudunun yan tarafları ile sırtına yayılmış olan, renkleri sarıdan altın rengine değişebilen noktalara sahiptir. Yaşı ilerledikçe sarı noktalar küçülür ve bu da yetişkin balıklara hemen hemen tamamen gri bir görünüm verir. Doğu Hindistan'ta, Sundaban mangrove bataklıklarında yaygındırlar. Aynı zamanda Endonezya, Filipinler ve Andaman Adaları'nda da görülürler. Bu tür en fazla 60 cm'e kadar büyür.

    Gymnothorax tile'ın olası iki varyasyonu da nadiren satılır. Farklı türlere ait de olabilirler. "Albino Gold" varyetesi, çok açık, beyazımsı bir tondadır. Türün sarı formu olabilir. "Kırmızı Çizgili Müren" adıyla satılan diğer olası varyetenin ise alt çenesinde kırmızı bir çizgi vardır.

    Çoğu zaman Hint çamur müreniyle karıştırılan bir tür de Gymnothorax polyuranodon'dur. Gymothorax tile ile karşılaştırıldığında, beyaz veya sarı fon üzerine kahverengi noktalara sahip olduğu görülür. Yavru balıklar daha renksizdir. Yaşadığı coğrafya kardeş türüyle benzerdir. Ama Yeni Gine, Avustralya, Palau ve Fiji Adaları'na kadar yayılmışlardır. Gymnothorax tile kadar yaygın değildir. Gymnothorax polyuranodon, kıyıdan 30 km açıklarda bulunabilir. Literatürde rastlanan en büyük birey 90 cm uzunluğundadır ancak 50 cm'den büyük olanlarına pek rastlanmaz.

    Düzenli olarak ticareti yapılan üçüncü müren türü, Echidna rhodochilus'dur. En küçük müren türlerinden biridir ve sadece 35 cm'e kadar büyür. Endonezya ve Filipinler'de bulunur. Tüm vücudu kahverengi veya yeşilimsidir. Başında, alt ve üst çenelerin kesiştiği noktada keskince ayrılmış beyaz bir nokta vardır. Bu türle karşılaştırıldığında, Gymnothorax tile kahverengiden çok gridir. Ve yanakları beyaz olabilse de, vücut rengiyle bu kadar keskin biçimde ayrılmış bir beyazlığa sahip değildir.

    Acı sularda görülebilen ve tatlı su müreni olarak adlandırılan, ancak düzenli olarak ticareti yapılmayan birkaç müren türü daha vardır. Bu türlere verilebilecek en bariz örnek, ince bir dev olan Strophidon sathete'dir. Ancak 4 metreyi bulan uzunluğu ile, sıradan bir akvaryumdan ziyade bir salon havuzu için uygun bir balıktır.

    TATLI SU?

    Uzman akvaristler, tatlı su müreni olarak adlandırılan tüm türlerin gerçekte acı su veya deniz suyunu tercih ettiğini bilir. Hikaye, acı su puffer türleri olan T. nigroviridis ve T. fluviatilis'inkiyle hemen hemen aynıdır. Tatlı suda aylarca, hatta yıllarca kalabilirler. Ama bu durum, uygun bakım şartlarından çok uzaktır ve bu yüzden kaçınılması gereken bir yoldur. Tatlı su mürenleri için de doğru olan budur. Bu gerçeğin, birçok akvaryumcu tarafından bilinmemesi ve bu türlerin acemi akvaristlere tatlı su türleri olarak satılması utanç vericidir. Mürenler, aslında yeni başlayan akvaristler tarafından da başarıyla yaşatılabilir. Ama bu ancak uygun biçimde rehberlik edilirse mümkündür. Malesef akvaryumcular, müşterilerin çoğu için hala en geçerli bilgi kaynağıdır.

    Tatlı suda tutulan bütün mürenler, üzücü ve benzer bir kaderi paylaşırlar. Acısu veya deniz suyunda oldukça dayanıklı türler olmalarına karşın, tatlı suda bazı hastalıklara karşı hassastırlar. Yaygın olarak yem almayı reddederler ve birkaç hafta içinde açlıktan ölme noktasına gelirler. Karma tanklarda tutulan bazı örnekler ise, çeşitli enfeksiyonlar veya parazitler yüzünden zayıf düşmeden önce tank arkadaşlarını yok ederek bir süre idare ederler.

    O zaman neden tatlı su türleri olarak satılırlar? Sebebi aslında çok basittir; tatlı suda yakalanmışlardır. İthalatçılar durumu bu şekilde kaydeder ve balık satıcılarına bu şekilde iletirler. Bu da tatlı su müreni efsanesinin nasıl doğduğunu açıklar. Gözden kaçan asıl nokta, doğada tatlı sularda kalmamalarıdır. Farklı tuzluluk değerlerini tolere edebilen canlılar olarak, yiyecek bulmak, tuzlu su parazitlerinden kurtulmak ve hatta yumurtlamak için nehirlere girebilirler. Ama, en fazla haftalar içinde, yüksek tuzluluğa sahip sulara geri dönerler. "Tatlı suda yaşamak için üretildiler.", "Tatlı su kullanırlar." gibi hikayeler bariz biçimde yanlıştır.

    Doğal yaşama alanları, tropikal haliçler ve kıyılarda yer alan mangrove bataklıklarıdır. Akıntılar ve Muson yağmurları ile bu alanların tuzluluğu değişebilir, ama çoğunlukla denize oldukça yakındır. Bu yüzden, mürenleri yaşatabilmek için en az 1,010 düzeyinde yoğunluk gereklidir. Hatta tamamen deniz ortamı sağlamak -özellikle yetişkinler için- daha iyidir. Canlı kaya ve protein toplayıcı kullanılması sayesinde bakım daha da kolaylaşır.

    Gymnothorax polyurandon ve Echidna rhodochilus, çok sert tatlı suda iki yıl kadar kalabilir. Daha yaygın olarak satılan Gymnothorax tile ise çok daha kısa süre dayanabilir. Yüksek tuzluluğa sahip acı suda veya deniz suyunda ise, en az on yıllık bir yaşam süresine sahip olurlar. Bu yüzden, acı su veya deniz suyu kullanımı, tavsiye edilebilecek tek yoldur.

    Tatlı suda, uzun süreyle başarılı biçimde bakılmaları mümkün değildir. Bu yüzden, bu türleri satın almadan önce, bir acı su veya deniz akvaryumu kurabileceğinizden emin olmalısınız.

    AKVARYUM

    Uzun süreli bir bakım için, doğru su tipinin kullanılmasına ek olarak dikkate alınması gereken, doğal davranışlar göz önüne alınarak belirlenmiş bazı temel parametreler vardır. Listelenen üç türün de ihtiyaçları çok benzerdir.

    Mürenler yok edici türler olabilirler ve gözlerinde sert ve vahşi bir bakışa sahip olabilirler; ama aslında kolayca strese girebilen türlerdir. Dekorasyonu değiştirmek, balığı kepçelemek ve özellikle de balıkları yeni bir akvaryuma almak, günler ve hatta haftalar boyunca yem almayan, korkmuş bir müren balığıyla sonuçlanabilecek tipik eylemlerdir. Bundan dolayı, bu tür hareketleri asgariye indirmek uygun olur.

    Mürenler geceleri çok meraklıdır. Yiyecek veya kendilerine ait bir saklanma alanı için tüm çatlak ve aralıkları araştırırlar. Bir müreni kapaksız bir akvaryumda tutmak çok kötü bir fikirdir. Çıkabilecekleri tüm deliklerin de sıkı biçimde kapatılması gerekir. Çünkü üst kısımdaki veya kapaktaki delikleri de araştırmaya bayılırlar. Zeminde ölü olarak bulunmaları sık rastlanan bir olaydır. Eğer müreniniz firar etmeyi başarmışsa; ölü gibi görünse bile, mümkün olduğunca hızlı biçimde yakalanarak biraz tuzlu suya atılması gerekir. Çünkü çok dayanıklı hayvanlardır ve saatler sonra bile kurtulma şansları vardır.

    Çoğunlukla geceleri yaptıkları araştırma yolculuklarının dışında, tatlı su mürenleri diğer birçok müren türüne oranla hareketsiz sayılacak türlerdir. Mağaralarda ve tercihen dar yarıklarda bütün gün oturur ve meraklı biçimde etrafta neler olduğunu izlerler. Sadece yiyecek kokusu aldıklarında, kendilerine ilginç gelen birşey gördüklerinde veya ışıklar kapatıldığında mağaralarını terk ederler. Bu durumlarda bile fazla bir aktivite yoktur; tankın içinde 5-6 tur atarlar, tüm köşeleri kontrol ederler, bu kadar... Sonuç olarak, mürenler için birçok dar mağaralar ve delikler oluşturmak önemlidir. Bunu sağlamak için, resif kayaları mükemmel bir seçimdir. Eğer deniz suyu kullanıyorsanız, gözenekli canlı kayalar daha da iyi olur. Taban malzemesi olarak, istiridye kabukları gibi keskin yüzeylere sahip malzemelerden uzak durulması gerekir. Aragonit kum tercih edilebilir.

    Çok fazla yüzmedikleri için, küçük hacimli tanklarla yetinebilirmiş gibi görünebilirler. Ama gerçekte bu tavsiye edilmez. Etçil diyetlerinin bir sonucu olarak, bolca atık ortaya çıkar. Küçük hacimli akvaryumlarda bu durum hızlı nitrat yükselişlerine sebep olabilir. Uzun süreli başarılı bir bakım için, nispeten yüksek bir su hacmi ve düzenli su değişimleriyle desteklenen yeterli bir filtrasyona ihtiyaç vardır. Yetişkin bir Gymnothorax tile için en az 120 litrelik bir akvaryum gerekir. İki tanesi için bu ölçü 240 litreye çıkar. Bütün balıklarda olduğu gibi, daha büyük her zaman daha iyidir.

    BESLENME

    İlk kez müren besleyecek olan birçok kişi, yeni aldıkları balıkları beslemekte sorunlar yaşar. Mürenler çok sağlam balıklardır ve hiç yem almadan bir aydan fazla süre yaşayabilirler. Ama yakalandıktan sonra karantinada ve satış noktalarında kaldıkları zamanı da yem almadan geçirdiklerini düşünürsek, satın aldıktan kısa bir süre sonra açlıktan ölmeleri ihtimali ortaya çıkar.

    İyi bir diyet, çeşitli dondurulmuş deniz ürünleri içermelidir. Marketlerden alabileceğiniz, karışık deniz ürünleri iyi bir seçim olacaktır. Bu karışımlar karides, midye eti, balık ve mürekkep balığı gibi çeşitli deniz organizmaları içerir. Küçük mürenler için bu malzemeler küçük parçalara ayrılmalı ve yendiklerinden emin olmak için bir pens yardımıyla verilmelidir. Geceleri aktif olan avcılar olduklarından, görme yetenekleri oldukça kötüdür. Bu yüzden yemi bulmaları biraz zaman alabilir. Çalışan motorlar yüzünden yem parçacıkları tankın her yerine dağılır ve kokuları sayesinde yerlerinin bulunması da zorlaşır. Sürekli aynı noktada yemleme yapmak, mürenlerinizin yemi bulmasına yardımcı olur.

    Eğer müreniniz yeme karşı ilgili görünmesine karşın yemeyi reddediyorsa, ışıkları kapatın. Karanlıkta, mağaralarını terketmek konusunda çok daha cüretkar davranırlar. Eğer bu strateji de başarısız olursa, yemi bir ip yardımıyla hemen önüne sarkıtmayı deneyebilirsiniz.

    Eğer karanlıkta yemlemek ve yemi önlerine götürmek de işe yaramazsa, geriye pek popüler olmayan bir yol kalır; canlı balık veya kabuklular... Dışarıdan alınan canlı yemler her zaman hastalık riski taşır. O yüzden kendi ürettiğiniz canlı yemler daha güvenli olacaktır. Procambarus cinsi kerevitler veya karidesler genelde kabul edilen yemlerdir. Lepistes ve moliler de işe yarar. Müren akvaryumlarının yüksek tuzluluğunu da tolere edebilen balıklardır. Akvaryuma eklediğiniz canlı yemler azaldıkça, yeniden dondurulmuş yem vermeyi deneyebilirsiniz. Mürenleriniz er ya da geç, canlı yemden dondurulmuş yemlere geçiş yapacaklardır. Sadece sabırlı olmalısınız, bu geçiş haftalar alabilir...

    Beslemek, bir mürenin kalbine giden yoldur. Başlangıçta karanlıkta beslemeniz veya yemleri önlerine götürmeniz gerekebilir. Bir sonraki adım bir pens yardımıyla dondurulmuş yemleri kabul etmelerini sağlayabilmektir. Bundan sonra ışıklar açıkken de balıklarınızı beslemeye çalışabilirsiniz. Bir süre sonra, belki birkaç ay, balıklarınız akvaryuma yaklaşan birinde yem olabileceğini düşünmeye ve bunu anlayabilmek için yaklaşmaya başlayacaktır. Eğer hep belirli bir zamanda yemlemeyi seçerseniz, müreniniz sabırsızlıkla sizi bekleyecektir.

    Her gün yemleme yapmanız şart değildir. Genç bireyler iki günde bir, yetişkinler ise haftada iki kez beslenebilirler. Atılan tüm yem parçalarının mürenlere ulaşması gerekir. Başlangıçta, düşündüğünüzden daha fazla yem atıyor olabilirsiniz. Büyük yem parçalarını parçalamakta sorun yaşayabilirler ve bu yemleri bırakarak tankta çürümeye başlamalarına sebep olabilirler. Yenmeyen yiyecek parçalarının tanktan dikkatli biçimde çıkarılması gereklidir.

    ZEHİR

    Balıklarınızı elinizden beslemeniz mümkündür. Ancak bu kötü bir fikir olabilir. Mürenlerin ağızlarındaki mukus tabakası zayıf bir zehir üretir. Dikkatli olmam sayesinde, müren ısırıklarıyla ilgili hiç tecrübem olmadı. Gymnothorax tile ısırıklarının etkisiyle ilgili raporlar oldukça çeşitlidir. Bazı kişiler çok az acı hissetmelerine rağmen yoğun bir kanamayla karşılaşmıştır. Başka kişiler ise ısırılan noktada bir gün boyunca hissedilen, sabit bir acıdan bahseder. İkincil enfeksiyonlar da problem olabilir. Isırıldığınız takdirde bir doktora danışmanız iyi bir fikirdir.

    TANK ARKADAŞLARI

    Mürenler genelde oldukça bireysel davranış özellikleri gösterir, her biri kendi kişiliğine sahiptir. Buna bağlı olarak, tank arkadaşlarına gösterdikleri tepkiler de çok farklıdır. Bazıları, akvaryumda bulunan her balığı avlar, diğerleri donmuş yemleri tercih eder ve canlı balıkları görmezden gelir. Aynı şey kabuklular için de söz konusudur. Ben, hermit yengeçler ve porselen yengeçlerle başarı elde ettim. Ama ıstakoz veya karidesler yarım saatten fazla canlı kalamadılar.

    Uzunca bir süre yem olmadan dayanabilmesi muhtemel olan balıkların başında, lepistes, moli, okçu balığı ve yetişkin arguslar gelir. Tuzlu su kullanılıyorsa tang ve wrasse türleri de tercih edilebilir. Schäfer (2005) sadece 30 santimden büyük Rockcod (Lotella rhacina) türleriyle başarı sağladığını ancak yine de zaman zaman ısırık izleri gördüğünü belirtmiştir.

    Özellikle yüksek yoğunluklu acı su veya deniz suyu akvaryumlarında, akla gelen olası bir diğer tank arkadaşı da yeşil noktalı puffer (Tetraodon Nigroviridis) ve diğer acı su puffer türleridir. Ancak, bir pufferi yemeye çalışırken soluksuz kalarak ölen müren balıkları ile ilgili raporlar alınmıştır. Bundan dolayı, meydana gelebilecek en kötü senaryo iki türü de kaybetmek olacaktır..

    Tatlı su mürenleri, yeterli hacme sahip tanklarda küçük gruplar halinde bakılabilirler. Kendi türlerine karşı hiçbir agresiflik belirtisi göstermezler. Sadece yemleme zamanında tüm balıkların kendi paylarını aldıklarından emin olmanız gerekir.

    Sonuç olarak, hiçbir kaybın yaşanmayacağı, uzun vadede başarılı bir akvaryum için sadece tek türün beslenmesi önerilebilir. Tank arkadaşları olabilecek türleri deneyebilirsiniz, ama onları kaybetmeye de hazır olmanız gerekir. Turbo salyangozlardan ve hermit yengeçlerden oluşan bir temizlik ekibi, akvaryumun diğer hareketli sakinleri olabilirler. Bununla birlikte, Echidna rhodochilus onları da yemeyi deneyecektir. Hermitler, temizlik için akvaryuma müdahale etme sıklığını azaltarak, mürenlerinizin strese kapılmasını dolaylı yoldan engeller. Ayrıca, eğer deniz suyu kullanıyorsanız, çok çeşitli yerleşik omurgasızlar bulundurabilirsiniz. Bu, akvaryumunuzun küçük bir ejderha barındıran gerçek bir mücevhere dönmesini sağlar.

    SONSÖZ

    Sonuç olarak, tatlı su mürenlerinin büyük ve sert karakterli tuzlu su mürenlerine dayanıklı birer alternatif olabileceği söylenebilir. Birçok kişisel özellikleriyle sizi sürükleyecek, sizin yolunuzu gözleyecek, odaya girdiğinizde gaddar bakışlarına rağmen utangaç mizaçlarıyla sizi şaşırtacaklardır. Eğer onlar için bir acı su ya da deniz akvaryumu hazırlayabilir ve değişken bir diyet sağlayabilirseniz, tatlı su mürenleri çok özel ve eğlendirici evcil hayvanlardır. Size yıllar boyu arkadaşlık edebilirler.